Comparatieve bijzinnen zijn bijzinnen die een vergelijke bevatten:

• In de indicativus: in deze bijzinnen wordt een werkelijkheid weergegeven en ze worden ingeleid door:
  • ut + ind. = zoals, evenals, als
    • ut mos est = zoals de gewoonte is
  • sicut + ind. = zoals, evenals, als
  • quemadmodum + ind. = zoals, evenals, als
  • Bijzonderheden:
    • ut = (zo)als, soms bijna causale betekenis:
      • Homo, ut erat furiosus,... = De man, razend als hij was, ....
    • ut = voor zover als (beperkende betekenis);
      • Ut potui, tuli = Ik heb het verdragen, voor zover als ik kon.
    • ut ... ita = zoals ... zo; maar door deze woordjes twee feiten tegenover gesteld worden; vertaling is dan: hoewel ... toch; weliswaar ... maar.
      • ut bello .... laetatus erat, ita ...... fluctuatus animo fuerat = weliswaar had hij zich zeer verheugd over de oorlog, maar hij had nog geweifeld in zijn geest

• In de coniunctivus: in deze bijzinnen wordt is als een niet-werkelijkheid of mogelijkheid voorgesteld en ingeleid door:
  • (vel)ut si + coni. = als het ware, alsof, als
  • quasi + coni. = als het ware, alsof, als
  • tamquam (si) + coni. = als het ware, alsof, als
    • tamquam omnes ipsa enixa foret, = alsof ze allen zelf gebaard had

• quid Hymen, quid Amor, quid sint conubia, non curat = zij bekommert zich er niet om wat Hymen, wat Amor, wat een huwelijk is (Ov. Met. I,480)