"Lijst Stilistische en narratologische middelen minimumlijst Latijn CEVO"

NARRATOLOGISCHE BEGRIPPEN

Brevitas, Beknopte manier van spreken. Dit kan worden bereikt door woorden die door de toehoorders

o.a. door het gemakkelijk in gedachten kunnen worden aangevuld weg te laten (ellips).

ellips Exire ex urbe iubet consul hostem. Interrogas me, num in exilium (ire iubeam te); non iubeo (te in exilium ire), sed, si me consulis, suadeo (te in exilium ire).
(Cicero, In Catilinam 1, 13)

Begrippen uit de argumentatieleer:

Syllogisme Een redenering waarbij een conclusie getrokken wordt uit twee stellingen, een algemene (maior) en een specifieke (minor)

maior Alle mensen zijn sterfelijk

minor Alle Romeinen zijn mensen

conclusio Alle Romeinen zijn sterfelijk

1 e syllogisme: Wat altijd beweegt is eeuwig/onsterfelijk (maior)

Wat zichzelf beweegt is altijd bewegend (minor)

Wat zichzelf beweegt is eeuwig/onsterfelijk (conclusio)

2 e syllogisme Wat zichzelf beweegt is eeuwig/onsterfelijk (maior)

De ziel beweegt zichzelf (minor)

De ziel is eeuwig/onsterfelijk (conclusio)

(Bron: Cicero, De re publica 6, 27-28)

Analogie als argument Het argumenteren met gebruikmaking van een parallel geval

Ut igitur Athenas et Lacedaemonem Atheniensium Lacedaemoniorumque causa putandum est conditas esse, omniaque quae sint in his urbibus eorum populorum recte esse dicuntur, sic quaecumque sunt in omni mundo deorum atque hominum putanda sunt.

(Cicero, De natura deorum 2, 154)

Quis est ergo hic animus? qui nullo bono nisi suo nitet. Quid enim est
stultius quam in homine aliena laudare? quid eo dementius qui ea miratur
quae ad alium transferri protinus possunt? Non faciunt meliorem equum
aurei freni.

(Sen. ep. 41)

Zoals gouden teugels een paard niet beter maken, zo maken dingen van een ander een mens niet beter.

De overeenkomst (analogie) tussen soortgelijke situaties gebruikt Seneca als argumentatie. Vaak ook ingekleed als vergelijking.

A-fortiori-redenering Een des-te-meer- redenering

Als een volwassene deze steen niet kan optillen, kan een kind dat al helemaal niet!

Nihil enim est tam contrarium rationi et constantiae quam fortuna, ut mihi ne in deum
quidem cadere videatur ut sciat quid casu et fortuito futurum sit

(als een god al niet weet wat er gaat gebeuren kan een mens dat zeker niet weten)

(Cicero, De divinatione 2, 18)

Si tibi occurrerit vetustis arboribus et solitam altitudinem egressis frequens
lucus et conspectum caeli <densitate> ramorum aliorum alios protegentium summovens,
illa proceritas silvae et secretum loci et admiratio umbrae in
aperto tam densae atque continuae fidem tibi numinis faciet. Si quis specus
saxis penitus exesis montem suspenderit, non manu factus, sed naturalibus
causis in tantam laxitatem excavatus, animum tuum quadam religionis
suspicione percutiet. - Magnorum fluminum capita veneramur; subita ex
abdito vasti amnis eruptio aras habet; coluntur aquarum calentium fontes,
et stagna quaedam vel opacitas vel immensa altitudo sacravit. - Si hominem
videris interritum periculis, intactum cupiditatibus, inter adversa felicem, in
mediis tempestatibus placidum, ex superiore loco homines videntem, ex
aequo deos, non subibit te veneratio eius? non dices, 'ista res maior est
altiorque quam ut credi similis huic in quo est corpusculo possit'?

(Sen. Ep. 41)

De redenering is als volgt:
Als bepaalde natuurverschijnselen al, door de indruk die ze op ons maken, een godsbesef bij ons oproepen - en dat doen ze blijkens verering en altaren - dan zeker helemaal een stoïsche wijze.

Autoriteitsargument Het opvoeren van een belangrijk/bekend persoon die eenzelfde argument hanteert als de schrijver

sed ne soli . t/m . venientem

(Seneca, ad Lucilium epistula 7, 10-12)

(Democritus en Epicurus worden geciteerd om Seneca´s gedachte te bevestigen)

Invoeren van een fictieve opponent

Dicet aliquis : «  Quid mihi prodest philosophia, si fatum est ?
t/m
aut consilio meo nihil fortuna permittit. »

(Seneca, ad Lucilium epistula 16, 4)

Paradox schijnbare tegenstelling:

(bij thuiskomst ben ik) wreder en minder mens omdat ik onder de mensen geweest ben.

(Seneca, Ep. 7.17-8)

inter adversa felicem : in tegenspoed gelukkig
in tempestatibus placidum :in stormen rustig
timemus ... ridentem : lachend om wat wij vrezen

(Deze tegenstellingen zijn schijnbaar omdat ze niet opgaan voor een stoïsche wijze)

(Sen. Ep. 41)

Variatio afwisseling: